Hangi kelimelerle ön ayrı yazılır?

Ön kelimesinin yazımı, Türkçede kelimelerin birleşik veya ayrı yazılıp yazılmayacağı konusunda sıkça karşılaşılan bir durumdur. Bu kelimenin bazı özel durumlarla birlikte nasıl kullanıldığı, dilin kurallarını anlamak açısından önemlidir. Türk Dil Kurumu'na göre, ön kelimesi yalnızca belirli kelimelerle birlikte ayrı yazılırken, bazı birleşik kelimeler de bu kuralların dışına çıkabilir. Bu yazıda, ön kelimesinin hangi kelimelerle ayrı yazıldığını detaylı bir şekilde inceleyeceğiz.

Ön kelimesi, aşağıdaki kelimelerle ayrı yazılır:

Önsezi ve öngörü kelimeleri hariç, ön ile yapılan tüm birleşik kelimeler ayrı yazılır. 

Örnekler: ön söz, ön yargı, ön lisans, ön görüşme, ön tanıtım. 

• Hayvan türlerinden birinin adıyla kurulanlar: ada balığı, ateş balığı, dil balığı, fulya balığı, kedi balığı, kılıç balığı, köpek balığı, ton balığı.
• Yiyecek, içecek adlarından biriyle kurulanlar: bohça böreği, su böreği, talaş böreği; badem yağı, çiçek yağı, kuyruk yağı.
• Gök cisimleri: Çoban Yıldızı, Kervan Yıldızı, Kutup Yıldızı, kuyruklu yıldız.
• Organ veya organ yerine geçen sözlerden biriyle kurulanlar: patlak göz, aşık kemiği, elmacık kemiği, azı dişi, kuyruk sokumu.
• Benzetme yoluyla insanın bir niteliğini anlatmak üzere bitki, hayvan ve nesne adlarıyla kurulanlar: çetin ceviz, eski kurt, sarı çıyan, ağır top, eksik etek.
• Zamanla ilgili olanlar: bağ bozumu, gece yarısı, gün ortası, hafta başı, hafta sonu.
• Renk adları: bal rengi, duman rengi, gümüş rengi, portakal rengi.
• Yer adlarında kullanılanlar: batı, doğu, güney, kuzey, güneybatı, güneydoğu, kuzeybatı, kuzeydoğu, aşağı, orta, yukarı, iç, yakın, uzak.
• Dış, iç, sıra sözleriyle oluşturulanlar: ahlak dışı, ceviz içi, hafta içi, fizik ötesi, sınır ötesi.
• Somut olarak yer belirten alt ve üst sözleriyle oluşturulanlar: deri altı, su altı, toprak altı, yer altı.